Mấy giờ rồi nhỉ?

cà phê nhé!

Tài nguyên dạy học

Thành viên trực tuyến

0 khách và 0 thành viên

Thống kê

  • truy cập   (chi tiết)
    trong hôm nay
  • lượt xem
    trong hôm nay
  • thành viên
  • Hôm nay ngày mấy nhỉ?

    Ngày này năm xưa

    Bộ GD&ĐT

    Lời hay, ý đẹp

    Báo Mới đây!

    Hỗ trợ trực tuyến

    • (pmtuan69td)

    Điều tra ý kiến

    Bạn thấy trang này như thế nào?
    Đẹp
    Đơn điệu
    Bình thường
    Ý kiến khác

    Ảnh ngẫu nhiên

    TRAT_TU_HAI_CUC.jpg Phan_chia_pham_vi_anh_huong_sau_chien_tranh_the_gioi_thu_hai.jpg Nhung_canh_quan_tien_vao_Sai_gon_.jpg Nguon_loi_cua_tu_ban_Phap_o_Viet_Nam_trong_cuoc_khai_thac_lan_thu_hai.jpg Mien_Bac_XHCN__19651968.jpg Luoc_do_Van_Tuong_8__1965.jpg Luoc_do_phong_trao_Dong_Khoi.jpg Luoc_do_nuoc_Duc_.png Luoc_do_nuoc_CHND_Trung_Hoa_sau_ngay_thanh_lap.jpg Luoc_do_Nhat_Ban_sau_Chien_tranh_the_gioi_thu_hai.jpg Luoc_do_Lien_bang_Nga.jpg Luoc_do_khu_vuc_Mi_Latinh_sau_nam_1945.jpg Luoc_do_khoi_nghia_Yen_Bai_1930.jpg Luoc_do_hanh_trinh_cuu_nuoc_cua_Chu_Tich_Ho_Chi_Minh_19111941.jpg Luoc_do_Dong_Duong_nam_1954.jpg Luoc_do_CM_T8_1945.jpg Luoc_do_chien_dich_Viet_Bac_thu__dong_19471.jpg Luoc_do_chien_dich_Thuong_Lao.jpg Luoc_do_chien_dich_Tay_Nguyen.jpg Luoc_do_chien_dich_Hue__Da_Nang.jpg

    Sắp xếp dữ liệu

    Truyện cười

    ĐỪNG HÒNG QUAY BÀI NHÉ!

    BÁCH KHOA TOÀN THƯ

    Mừng ngày Nhà giáo Việt Nam

    Gốc > Văn hóa Việt >

    Hội Gióng

    Hội Gióng là một lễ hội truyền thống hàng năm được tổ chức ở nhiều nơi thuộc vùng Hà Nội để tưởng niệm và ca ngợi chiến công của người anh hùng truyền thuyết Thánh Gióng, một trong tứ bất tử của tín ngưỡng dân gian Việt Nam.

    Hội Gióng là một lễ hội văn hóa cổ truyền mô phỏng một cách sinh động và khoa học diễn biến các trận đấu của thánh Gióng và nhân dân Văn Lang với giặc Ân. Thông qua đó có thể nâng cao nhận thức cộng đồng về các hình thức chiến tranh bộ lạc thời cổ xưa và liên tưởng tới bản chất tất thắng của cuộc chiến tranh nhân dân, toàn dân, toàn diện trong sự nghiệp giải phóng và bảo vệ Tổ quốc.

    Theo các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian, hội Gióng ở Sóc Sơn (nơi thánh Gióng bay về trời) và hội Gióng ở xã Phù Đổng (nơi sinh ra thánh Gióng) có ý nghĩa và hoàn chỉnh hơn những nơi khác, từ ý tứ truyền thuyết đến nghệ thuật diễn xướng. Những nghi thức được quan tâm, chứa đựng trong nó sự huyền bí và sức sống của một huyền thoại gắn liền với lòng tự chủ dân tộc của người Việt Nam.

    Có 2 hội Gióng tiêu biểu ở Hà Nội là hội Gióng Sóc Sơn ở đền Sóc xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn và hội Gióng Phù Đổng ở đền Phù Đổng, xã Phù Đổng, huyện Gia Lâm đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Ngoài ra còn một số hội gióng khác trên địa bàn Hà Nội như: hội Gióng Bộ Đầu xã Bộ Đầu, huyện Thường Tín; hội Gióng Chi Nam xã Lệ Chi, huyện Gia Lâm; hội Gióng Xuân Đỉnh xã Xuân Đỉnh, huyện Từ Liêm.

    Từ truyền thuyết Thánh Gióng: Là tài sản văn hoá của truyền thống yêu nước và tinh thần chống giặc ngoại xâm

    Trong tâm thức dân gian và do sự lựa chọn tài tình của dân gian, Tứ bất tử (bốn vị Thánh bất tử), gồm: Đức Thánh Tản, Chử Đạo Tổ, Đức Thánh Gióng, Đức Thánh Mẫu Liễu Hạnh được suy tôn là biểu tượng của sự trường tồn, bất diệt của dân tộc, của đất nước từ thuở xa xưa cho tới ngày nay.

    Truyền thuyết “Thánh Gióng” là tác phẩm lớn đầu tiên về đề tài giữ nước chống kẻ thù xâm lược, mở đầu cho dòng văn học yêu nước chống ngoại xâm. Yếu tố thần thoại, truyền thuyết dân gian, lịch sử đã được nhào nặn lại theo quan niệm và lý tưởng thẩm mỹ của nhân dân. Cái “lõi” lịch sử ở truyện Thánh Gióng đã được lý tưởng hóa với tâm tình thiết tha của nhân dân gửi gắm vào đó. Qua sự tích người anh hùng làng Phù Đổng, truyện Thánh Gióng đã phản ánh khá toàn diện và khái quát, sinh động và cụ thể cuộc chiến đấu hào hùng chống giặc Ân xâm lược trong thời kỳ Văn Lang. Đây là những trang sử chống xâm lược đầu tiên của dân tộc ta được ghi vào truyền thuyết không chỉ mang ý nghĩa biểu dương, ca ngợi mà còn tổng kết, lý giải nguyên nhân của chiến tranh và thắng lợi.

    Thánh Gióng là sự khái quát hóa, hình tượng hóa và lý tưởng hóa toàn bộ quá trình sinh ra, lớn lên, chiến đấu và chiến thắng của đội quân chống xâm lược đầu tiên của Việt Nam ở thời kỳ Văn Lang. Thánh Gióng là nhân vật huyền thoại mà nhân dân muốn gửi gắm ý chí chiến đấu phi thường qua kỳ tích nhổ từng bụi tre “đằng ngà” (sau khi “gươm sắt” hoặc “roi sắt” bị gẫy) để tiếp tục truy kích và đánh tan giặc Ân.

    Có thể nói, truyền thuyết Thánh Gióng đã có sự kết hợp giữa Nhà nước (tiêu biểu là vua Hùng) và nhân dân (tiêu biểu là Gióng và nhân dân làng Phù Đổng), giữa sức mạnh của con người và sức mạnh của vũ khí mà lòng yêu nước đã trở thành một truyền thống quý báu. Điều đó đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một truyền thống quý báu của ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và cướp nước”. Tiếng rao của sứ giả là lời hiệu triệu của vua Hùng, là tiếng gọi của non sông khi quân thù tràn đến, khi Tổ quốc lâm nguy. Lực lượng chống ngoại xâm, bảo vệ Tổ quốc của dân tộc bình thường tiềm ẩn trong nhân dân (như chú bé làng Gióng nằm im không nói, không cười), nhưng khi có giặc ngoại xâm thì tiếng gọi của non sông đã tập hợp, thức tỉnh tất cả các lực lượng tiềm ẩn ấy của dân tộc, Gióng vụt lớn lên và câu nói đầu tiên là nhận nhiệm vụ đánh giặc. Thánh Gióng tập trung cho ý chí của nhân dân, khi đất nước lâm nguy đã đặt lên vai mình sứ mệnh lịch sử lớn lao. Đó là một chân lý, một quy luật quan trọng về xây dựng, tổ chức, phát triển lực lượng chống ngoại xâm, bảo vệ Tổ quốc mà cha ông đã sớm nhận thức tổng kết và truyền lại cho đời sau bằng truyền thuyết xuất sắc này. Chính điều đó đã làm nên một Thánh Gióng bất tử. Một Thánh Gióng đã đi vào tâm thức người Việt một cách tự nhiên dẫu thời gian biến đổi vạn vật.

    Thánh Gióng - Phù Đổng Thiên Vương là anh hùng văn hóa sinh từ thời cổ đại, tiền sử. Trong quá trình phát triển của cư dân Việt, vị anh hùng văn hóa ấy thường được gắn với các sự kiện lớn, được sử hóa bất tử trong tâm tưởng người Việt. Huyền thoại ấy đã và đang sống hiện hữu trong cuộc sống hiện đại. Mỗi người Việt Nam hẳn không quên huyền thoại bất tử này. Trong tâm thức của người dân đất Việt, Thánh Gióng là hào khí của bản hùng ca hoành tráng từ ngàn xưa vọng lại; là niềm tự hào, kính trọng về sức mạnh đoàn kết của dân tộc trong việc chống giặc ngoại xâm, bảo vệ đất nước. Bên cạnh đó, Thánh Gióng còn là bản tình ca tuyệt đẹp về tình mẫu tử, về trách nhiệm của con người đối với Tổ quốc.

    Đến Hội Gióng - Một sinh hoạt văn hóa dân gian đặc sắc

    Hàng năm cứ đến ngày 9/4 âm lịch (ngày ông Gióng thắng giặc Ân), người dân bốn phương từ mọi ngả xa gần lại đổ về để xem lễ, dự hội tại xã Phù Đổng, huyện Gia Lâm (Hà Nội). Đây là mảnh đất đã sinh ra một trong bốn vị thánh bất tử trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam - “Phù Đổng thiên vương”. Người xã Phù Đổng vẫn truyền nhau câu ca dao: “Ai ơi mùng Chín tháng Tư/ Không đi hội Gióng cũng hư mất đời…”

    Hội Gióng thực sự là một lễ hội “độc nhất vô nhị” ở Việt Nam. Nó là một “hội trận”, vừa thể hiện tinh thần chống giặc ngoại xâm của người Việt cổ, vừa thể hiện mong ước “Quốc thái dân an” của nhân dân.

    Ngoài ra, hằng năm, cứ đến mồng 9 tháng Tư âm lịch, dân tứ xứ lại đổ về làng Phù Đổng (Tiên Du, Bắc Ninh) để tham dự lễ hội làng Gióng. Hội bắt đầu từ ngày mồng 6/4 đến 12/4 (âm lịch). Trong những ngày 6-8/4 dân làng tổ chức lễ rước cờ tới đền Mẫu, rước cơm chay lên đền Thượng. Ngày chính hội (9/4) có lễ rước kiệu võng từ đền Mẫu lên đền Thượng và tổ chức hội trận (diễn lại trận phá giặc Ân). Ngày mồng 10 làm lễ duyệt quân tạ ơn Gióng. Ngày 11 lễ rửa khí giới. Ngày 12 lễ rước cờ báo tin thắng trận với trời đất. Cuối cùng là lễ khao quân, đến đêm có hát chèo mừng thắng trận. 

    Lễ hội được cử hành trên một diện tích rộng lớn (trên 3 km2)  gồm đền Thượng, đền Mẫu (thờ mẹ Thánh Gióng) và chùa Kiến Sơ.

    Mồng Bảy hội Khám

    Mồng Tám hội Dâu

    Mồng chín đâu đâu

    Thì về hội Gióng

    Trong những ngày này, người dân tổ chức rước cờ về đền Mẫu, rước cơm chay (cơm cà - Thánh Gióng thích nhất), rước kiệu võng từ đền Mẫu lên đến Thượng và tổ chức hội trận (diễn lại trận phá giặc Ân). Sau đó lễ tạ ơn Gióng, lễ rửa khí giới, lễ rước cờ báo tin chiến thắng, lễ khao quân, … Đây là một lễ hội lớn ở đồng bằng bắc bộ, thể hiện được truyền thống anh hùng có từ ngàn đời nay của dân tộc.

    Mọi hình thức nghi lễ đều được quy định chặt chẽ trong Sổ hội lễ. Các ông hiệu và các bộ phận đều phải tập dượt nghiêm túc, kỹ càng, theo đúng quy cách truyền thống và phảI đạt đến mức nhuần nhuyễn mang tính nghệ thuật cao. Trong các buổi lễ hầu như đều có múa. Vốn múa trong diễn xướng anh hùng ca Gióng vừa độc đáo vừa khá hấp dẫn, bao gồm loại múa với đạo cụ và múa lốt. Và trong tâm thức dân gian họ tin rằng: lễ hội thành công tốt đẹp, hát hay, múa khéo, trống chiêng vang rền, cờ lệnh tung bay cao là báo hiệu quê hương yên bình thịnh vượng.

    Thường cứ 5 năm một lần, vào năm chẵn thì tổ chức “hội chính“ từ mồng 6 tháng 4 đến 12 tháng 4 âm lịch, còn các năm lẻ thì tổ chức “hội lễ“ một ngày vào mồng 9 tháng 4. Sau nghi thức hành lễ, chiến sự chỉ xảy ra một trận kết thúc ở Soi Bia.

    Không chỉ lưu truyền trong dân gian Việt Nam, từ lâu Hội Gióng đã có sức lan toả thu hút nhiều học giả quốc tế nổi tiếng. Đuy-mu-chi-ê, một nhà nghiên cứu người Pháp cuối thế kỷ XIX đã mô tả Hội Gióng: “Điều đập ngay vào nhận thức của người quan sát phương Tây, giữa các nghi thức thành tín hoàn toàn có tinh chất dân sự là vẻ cao cả của cuộc hành lễ”.

    Sự hấp dẫn của Hội Gióng trước hết phải kể đến ý nghĩa giáo dục lòng yêu nước, truyền thống võ công, ý chí quật cường và khát vọng độc lập, tự do của dân tộc mà Ông Gióng là biểu tượng đã được Cao Bá Quát diễn tả trong hai vế đối:

    Đánh giặc lên ba hiềm đã muộn

    Cưỡi chín tầng mây giận chưa cao

    Hội Gióng đã mô phỏng một cách sinh động và khoa học diễn biến các trận đấu của Ông Gióng và nhân dân ta với giặc Ân. Thông qua đó có thẻ nhận thức được nhiều điều, không chỉ về các hình thức chiến tranh bộ lạc thời cổ xưa mà còn gợi liên tưởng thú vị tới bản chất tất thắng của cuộc chiến tranh nhân dân, toàn dân, toàn diện trong sự nghiệp giải phóng và bảo vệ Tổ quốc ngày nay.
    Để biểu đạt những ý tưởng và triết lý dân gian, Hội Gióng có dàn vai diễn hết sức phong phú và độc đáo. Đó là các ông “Hiệu“, hệ thống tướng lĩnh của Ông Gióng: “Phù Giá “,đội quân chính quy; các
    “Cô Tướng“, tượng trưng các đạo quân xâm lược; Phường “Ải Lao“, trong đó có “Ông Hổ“,đội quân tổng hợp; “Làng áo đỏ“, đội quân trinh sát nhỏ tuổi; “Làng áo đen“,đội dân binh v.v… Có thể ví Hội Gióng là một kịch trường dân gian rộng lớn với hàng trăm vai diễn tién hành theo một kịch bản đã được chuẩn hoá. Cũng như các đạo cụ, y phục, mỗi một chương mục, mỗi một vai diễn đều chứa đựng những ý nghĩa hết sức sâu sắc.

    Một nghệ thuật diễn xướng anh hùng ca

    Hội Gióng là một nghi thức thờ cúng anh hùng dân tộc, đồng thời là một cuộc tổng diễn xướng anh hùng ca Gióng trên một quy mô rộng lớn. Đó là một sáng kiến văn hoá từ đầu thế thứ XI của nhà Lý và của nhân dân địa phương Phù - đổng, được cả nước qua bao đời hưởng ứng.

    Hội Gióng là một bước phát triển phong phú của anh hùng ca dân tộc. Một lần nữa, cốt truyện Ông Gióng trong đó có những yếu tố cổ nhất, hồn nhiên nhất đã sống lại, làm sống lại chủ đề và hình tượng người anh hùng tập thể của bộ lạc đang được nâng lên thành người anh hùng dân tộc với một chất lượng mới.

    Đúng như quy luật của anh hùng ca cổ đại trên thế giới. Đây là sự chuyển hoá thường xuyên từ nghệ thuật kể sang nghệ thuật din xướng có tính chất tổng hợp và ngược lại. Văn nghệ dân gian luôn luôn sống trong sinh hoạt thực tiến của quần chúng. Những tác phẩm anh hùng ca của nhân dân lại càng chiếm một phần quan trọng trong sinh hoạt đó. Nó nuôi dưỡng lòng tự hào về quá khứ của dân tộc và lòng tin tưởng vào tiền đồ của dân tộc. Nó động viên người ta sống. lao động và chiến đấu hằng ngày với cuộc sống vất vả, cực nhọc. Cố nhiên, trong điều kiện của kinh tế nông nghiệp và chế độ phong kiến, cái ý thức chính trị cốt lõi ấu của dân tộc, cái lý tưởng thẩm mỹ xã hội  cao cả của nhân dân tồn tại xuyên qua nhiều hình thức tín ngưỡng và văn hoá hỗn hợp có tính chất kỳ dị, lấy nhà vua và thần hoàng làng làm biểu tượng trung tâm của nước và của làng. Sự tôn sùng không có gì khác hơn là sự sùng bái vương quyền và thần quyền. Hình tượng anh hùng do chính quần chúng sáng tạo ra trong thực tiễn cũng như trong văn hoá thời dân chủ quân sự bộ lạc đã trở thành một vị thần siêu nhiên, một lực lượng thần bí thống trị quần chúng.

    Anh hùng ca Gióng tích tục những giá trị tinh thần của dân tộc ta, một dân tộc đã khẳng định được sự tồn tại độc lập của mình sau hàng ngàn năm bị phong kiến nước ngoài đô hộ, nhưng chiến đấu liên tịch và quyết liệt để tiêu diệt ách đô hộ đó. Những giá trị ấy đã làm nên hội Gióng thì cũng được hội Gióng thấm nhuần.

    Những giá trị ấy giảm đi hay biến dạng đi qua thời gian. Nhất là trong thời thuộc Pháp, hội Gióng pha trộn thêm nhiều kiểu vui chơi không lành mạnh, nhiều điều mê tín dị đoan, nhiều hành động làm tiền và trụy lạc. Nó làm mờ mất ý nghĩa tưởngnhớ anh hùng dân tộc của một dân tộc tự ý thức mạnh mẽ, ý nghĩa xây dựng văn nghệ, giáo dục truyền thống và giữ gìn những thuần phong mỹ tục của nhân dân trong điều kiện hiểm nghèo của xã hội phong kiến.

    Trong ngày hội, họ mặc áo chẽn, chít khăn đen, đi chân trần, thắt lưng xanh có nút bên trái. họ múa hai điệu múa truyền thống: một điệu cúng thần và điệu vây bắt hổ. Họ hát 12 bài hát truyền thống: 1 bài hát vào đền dâng lễ; 2 Chầu trước điện thần, 3 Ra khỏi đền, 4 Chầu trước đền mẫu (mẹ Gióng), 5. Bài hát múa cờ; 6. Hát câu cá, 7. Săn hổ, 8. Vây hổ, 9. Bắt hổ; 10. Sau khi bắt hổ, 11. Bài hát rước trận; 12. Bài hát về đền sau khi thắng trận.

    Về hình tượng nghệ thuật trong lễ hội Gióng

    Bằng ngôn ngữ ca múa nhạc tổng hợp tạo nên hình tượng đẹp rực rỡ của người anh hùng thông qua những bài hát dân dã, những cuộc đồng diễn đồ sộ trong lễ rước nước, khúc hành lễ trước lúc ra trận (của phường tùng choặc, của các ông hiệu, ông hổ, đặc biệt là đội quân phù giá …). Những điệu múa cách điệu cao của hiệu trống, hiệu chiêng, hiệu cờ trong âm thanh náo động đầy quyền uy tạo nên một bàI ca hùng tráng chứa chan niềm tin thắng lợi và òng tự hào của dân tộc bất khuất. Cuộc tổng diễn xướng anh hùng ca Gióng tích tụ những giá trị tinh thần cao đẹp của một dân tộc chống ngoại xâm liên tục để tự khẳng định nền độc lập tự do sau hàng năm Bắc thuộc.

    Với ý nghĩa trọng đại đó và để đánh dấu một thời kỳ mới của Đại Việt, nhà Lý mà tiêu biểu là Lý Công Uẩn đã cho xây đền thờ Gióng, tổ chức lại Hội Gióng với một quy mô rộng lớn. Ngày hội đánh giặc đầu tiên và duy nhất tầm cỡ của thành Thăng Long đã trở thành tiêu biểu cho tinh thần quật cường của cả dân tộc. Hình tượng Thánh Gióng đã trở thành một trong “Tứ bất tử “ của đời sống tâm linh của người Việt Nam.

    Các động tác (múa) hành lễ trong Hội Gióng

    1. Múa cờ lệnh

    2. Múa đánh trống

    3. Múa đánh chiêng

    4. Hành lễ của ổng hiệu trống, hiệu chiêng

    5. Múa quạt hầu

    6. Hành lễ của ông hổ

    7. Hành lễ của 12 người phường Ải lao

    Và hành trình trở thành di sản văn hóa thế giới - Một bảo tàng văn hóa của Việt Nam

    Hội Gióng tưởng nhớ công đức Phù Đổng Thiên vương (Thánh Gióng), từ lâu đã trở thành biểu tượng, thể hiện phẩm chất và hành động của người anh hùng chống ngoại xâm, bảo vệ mùa màng, được nhân dân tôn là vị thần đứng đầu trong "Tứ bất tử"… Hội Gióng là hệ thống diễn xướng mang tính biểu tượng, thể hiện sự sáng tạo của dân gian mà không lễ hội nào sánh kịp. Cho đến nay, Hội Gióng được cử hành ở nhiều nơi với nghi lễ khá tương đồng, tâm điểm là làng Phù Đổng (Gia Lâm), tương truyền là nơi Thánh Gióng sinh ra và Phù Linh (Sóc Sơn) - nơi Thánh bay về trời.

    Hội Gióng còn là một kịch trường dân gian rộng lớn với hàng trăm vai diễn, trong đó tiêu biểu nhất là diễn xướng dân gian, tái hiện lại trận đánh giặc Ân. Người được chọn đóng vai Ông Gióng phải là một người mẫu mực, con cháu thảo hiền và đó là niềm vinh dự lớn. Hội Gióng hàng năm thu hút hàng trăm ngàn người tham gia. Trung tâm của lễ hội là nghi thức tái hiện lại chiến công của Thánh Gióng đánh thắng giặc Ân theo truyền thuyết.

    Từ những hương lễ, Hội Gióng đã trở thành hội vùng và có tầm cỡ quốc gia. Lễ hội độc đáo này hội đủ những tiêu chí của di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, được cộng đồng bảo tồn, truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác, gìn giữ như một phần bản sắc của mình, chứa đựng những sáng tạo mang tầm nhân loại, thể hiện khát vọng về một cuộc sống thịnh vượng cho mỗi gia đình, về một nền hòa bình cho quốc gia và thế giới.

    Theo các nhà nghiên cứu, ngoài ý nghĩa tâm linh, Lễ hội Gióng còn chứa đựng cả hệ tư tưởng đạo lý và triết học sâu sắc, thể hiện sự hòa hợp trong quốc gia, khát vọng ngàn đời của dân tộc Việt Nam là đất nước được quốc thái dân an, thái bình thịnh trị.

    Theo PGS Bùi Quang Thanh, Viện Văn hoá Nghệ thuật Việt Nam, hình tượng Thánh Gióng sở dĩ có sức sống mãnh liệt trong lòng người dân vì tính dân tộc được thể hiện rất rõ. Thánh Gióng nảy sinh ra từ hoàn cảnh lịch sử, từ vị trí địa lý của cư dân bản địa như vậy nên Thánh Gióng được người dân tôn vinh là biểu tượng cho chống giặc ngoại xâm. Bởi người Việt Nam từ cổ chí kim luôn phải thực hiện hai nhiệm vụ cao cả nhất, đó là dựng nước và giữ nước.

    Do vậy, Thánh Gióng đã trở thành một biểu tượng cấp thiết và luôn thường trực đối với đất nước cho nên tính dân tộc thể hiện rất đậm trong hình tượng Thánh Gióng. Trên thế giới các dân tộc đều xây dựng cho dân tộc mình hình tượng người anh hùng. Ở phương Tây, hình tượng người tráng sĩ thể hiện qua các anh hùng ca và sử thi rất rõ. Nhưng người tráng sĩ ấy lại tự thân vận động, mang tính độc lập và khi đã lập nên chiến công rồi mới tiếp nhận được sự tôn vinh của cộng đồng. Nhưng đối với Thánh Gióng thì ngược lại. Thánh Gióng là hình ảnh gắn kết của cả cộng đồng.

    Khi Gióng sinh ra là được cộng đồng xây đắp về thể xác, như góp cơm, gạo, quần áo cho Gióng mặc và khi Gióng nhận lời sứ giả để xin vua ra trận đánh giặc Ân thì người dân lại góp từng mẩu sắt để rèn roi sắt, ngựa sắt, áo giáp sắt cho Gióng. Như thế đứng về thể xác, Gióng được sự tôn tạo của cộng đồng. Sau đó cộng đồng xây đắp về các chiến công và cuối cùng là tầm vóc của Gióng được hoàn thiện cũng là do cộng đồng vun đắp lên.

    Như tất cả các làng quê khác, Lễ hội Gióng thường được khởi nguồn từ lễ rước nước. Đây cũng là nét đặc sắc của lễ hội Gióng bởi tính dân tộc của cư dân bản địa luôn gắn với nông nghiệp lúa nước.  Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Đức Thịnh, Ủy viên Hội đồng di sản quốc gia cho rằng: “Đấy là một lễ hội có từ lâu đời, tích hợp nhiều lớp văn hóa. Cho đến nay, các nhà nghiên cứu càng ngày càng thấy rõ là cốt lõi ban đầu của hội Gióng chính là lễ hội nông nghiệp. Theo chúng tôi bắt đầu từ thời Lý, Trần trở đi, hội Gióng đã dần thay đổi và bây giờ nó đã trở thành một lễ hội sáng tạo ra biểu tượng của dân tộc đó là tinh thần đoàn kết chống giặc ngoại xâm và ngày nay nói đến Thánh Gióng là nói đến vị anh hùng dân tộc”.

    Theo GS Ngô Đức Thịnh, Ủy viên Hội đồng Di sản quốc gia: "Cái lõi ban đầu của Hội Gióng là lễ hội nông nghiệp nhưng đến thời Lý - Trần, Hội Gióng bắt đầu thay đổi, trở thành hội trận mang tính biểu tượng, tái hiện cuộc chiến chống ngoại xâm của cha ông ta, từ lúc chuẩn bị vũ khí, lực lượng, lương thảo cho đến khi kết thúc trận đánh. Sự phát triển đã giúp Hội Gióng sống mãi, được chính người dân bồi đắp, tạo nên tính cộng đồng độc đáo".

    PGS - TS Đặng Văn Bài, Phó Chủ tịch Hội Di sản văn hóa Việt Nam lưu ý: Hội Gióng với tư cách là một loại hàng hóa đặc biệt, phải mang lại lợi ích kinh tế, nhưng vẫn phải quan tâm tới giá trị tinh thần là chính, chứ không phải là lợi nhuận. Phần lõi của nó vẫn là tín ngưỡng, vui chơi, giải trí lành mạnh, còn dịch vụ phụ trợ chỉ là yếu tố làm thỏa mãn nhu cầu của khách tham quan mà thôi.

    Còn đối với các nhà nghiên cứu nước ngoài, Lễ hội Đền Gióng mang những “tính cách văn hoá” thật độc đáo. Tiến sỹ Geoffrey Wall, một chuyên gia nghiên cứu về lễ hội và du lịch người Mỹ nhận định: Lễ hội Gióng thật độc đáo. Nó gợi lại truyền thống đấu tranh anh dũng của dân tộc Việt Nam. Mọi người tham gia lễ hội rất đông vui. Nó thấm đậm hơi thở của lịch sử, ký ức, và đem lại những cảm xúc thật khác lạ”.

    Theo bà Katherine Muller Marin, Trưởng Đại diện Văn phòng UNESCO Hà Nội, Hội Gióng có đầy đủ các yếu tố để đệ trình lên UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể của nhân loại. Hội Gióng đã đóng góp một phần quan trọng vào kho tàng Hội làng Việt Nam và chứa đựng những khát vọng nhân bản ngàn đời: Đất nước thái bình, cá nhân có trách nhiệm với quốc gia và gia đình, đây là những thông điệp lịch sử mà các thế hệ tiền nhân đã gửi gắm và đây thực sự là một lễ hội của hòa bình và an lạc.

    Với những ý nghĩa to lớn trên, Hội Gióng đã được UNESCO ghi nhận là  "Một bảo tàng văn hóa của Việt Nam, lưu giữ nhiều lớp phù sa văn hóa, tín ngưỡng". Và vào hồi 16 giờ 20 ngày 16/11/2010 (tức 22 giờ 20 Việt Nam) tại Thành phố Nairobi (Thủ đô của Kenya), Hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc của Việt Nam chính thức được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Trước đó, thực hiện sự chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo quốc gia kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long, UBND Hà Nội đã phối hợp với Bộ VH,TT&DL, Bộ Ngoại giao, Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam xây dựng bộ hồ sơ Hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc để trình UNESCO xem xét đưa di sản văn hóa phi vật thể này vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Ngày 4/8/2009, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Sinh Hùng đồng ý UBND TP. Hà Nội lập hồ sơ Lễ hội Gióng trình UNESCO. Hồ sơ do Viện Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam và Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long-Hà Nội phối hợp thực hiện.  Sau gần một tháng, ngày 31/8/2009, hồ sơ Lễ hội Gióng hoàn thành, được gửi tới UNESCO đề nghị công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

    Thực tế, bộ hồ sơ được xây dựng trong thời gian ngắn và làm rất gấp rút, nhưng có sự hợp tác chặt chẽ của các nhà khoa học nên đã đáp ứng những tiêu chí của UNESCO. Tưởng nhớ một nhân vật truyền thuyết của VN được ghi nhận, đây là lễ hội được cộng đồng bảo tồn, truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác và coi lễ hội như một phần bản sắc của mình. Theo GS Ngô Đức Thịnh - thành viên Hội đồng di sản quốc gia, người tham gia phản biện hồ sơ, thì 4 điểm đặc sắc của Hội Gióng được thể hiện trong sự tích hợp nhiều lớp văn hoá qua hàng ngàn năm tồn tại với nhiều hình thức thể hiện độc đáo; tư tưởng chống ngoại xâm và khát vọng hoà bình với hình ảnh rất đẹp đẽ khi Thánh Gióng đánh xong giặc, bỏ lại áo giáp bay về trời; hệ thống diễn xướng tuyệt vời cùng các biểu tượng sinh động của một trong những lễ hội tiêu biểu nhất ở Việt Nam.

    Trong số 46 di sản được công nhận năm nay của 29 quốc gia thành viên có 6 di sản là nghề thủ công truyền thống, 12 di sản là lễ hội, 6 di sản là tri thức dân gian, 20 di sản là nghệ thuật biểu diễn; 03 di sản là ẩm thực dân gian. Đợt công nhận này của Ủy ban liên chính phủ theo Công ước năm 2003 của UNESCO đã nâng tổng số di sản văn hóa phi vật thể của thế giới được vinh danh Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại là 212, trong số này có 4 di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại ở Việt Nam.

    Gìn giữ, phát huy giá trị di sản văn hóa của nhân loại

    Được tôn vinh ở tầm thế giới bởi mang những giá trị chung của nhân loại, việc bảo tồn, phát huy di sản Hội Gióng ở Việt Nam đặt ra những thách thức lớn ngay từ lúc được công nhận.

    Cùng với 82 Bia tiến sĩ ở Văn Miếu Quốc Tử Giám được công nhận là Di sản Tư liệu thuộc Chương trình Ký ức Thế giới; Khu di tích Trung tâm Hoàng thành Thăng Long được công nhận là Di sản văn hóa thế giới, Hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc là di sản thứ 3 của Thành phố Hà Nội được UNESCO vinh danh  trong năm 2010.

    Lần đầu tiên trong hàng nghìn lễ hội ở Việt Nam, Lễ hội Gióng được ghi danh di sản thế giới. Hội Gióng mở cạnh Thăng Long nhưng qua bao đời, nó vẫn không bị "triều đình hoá", mà vẫn là lễ hội của dân, do dân gìn giữ, tổ chức, tham gia đông đảo. Tính nhân dân là một trong những tiêu chí được quốc tế đánh giá rất cao! Như vậy, Hội Gióng có tinh thần chống chiến tranh, khát vọng hoà bình… đều là những giá trị có tính phổ biến của nhân loại.

    Việc thế giới công nhận Hội Gióng là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với nhân dân Việt Nam . Tuy nhiên, cũng đặt ra cho chúng ta những thách thức trong việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản luôn được giới chuyên môn cũng như việc giữ gìn trật tự, văn minh lễ hội. GS.TS Ngô Đức Thịnh, ủy viên Hội đồng di sản văn hóa quốc gia, người tham gia xây dựng và phản biện hồ sơ trước khi trình UNESCO cho rằng: “Lễ hội Gióng thuộc về nhân dân, do nhân dân sáng tạo ra, chìa khóa cho việc bảo tồn và gìn giữ chính là nhân dân, không ai có thể thay thế họ làm điều đó. Nhà nước dù có bỏ ra bao nhiêu tiền của và công sức nhưng để lễ hội xa rời nhân dân thì lễ hội cũng sẽ hỏng”.

    Nhà nghiên cứu Trần Lâm Biền khẳng định: Chúng ta cần bảo tồn những gì liên quan đến Thánh Gióng từ nguyên thuỷ đến bây giờ. Trong đó, cùng với di tích, có sự tổng hoà của những dòng văn hoá tụ về từ các địa phương. Như nghi thức múa Ải Lao, ý nghĩa của động tác múa cờ, việc chỉ rước ngựa trắng trong lễ hội, hay việc "tranh cướp" chiếc chiếu, kể cả sự xuất hiện của trẻ con…

    GS Lê Văn Lan nhấn mạnh thêm: Hồ sơ được xây dựng trên cơ sở 2 lễ hội đền Phù Đổng ở Gia Lâm mở ngày 8/4 và đền Sóc ở Sóc Sơn mở ngày 6/1 âm lịch. Lần đầu tiên có sự liên kết 2 lễ hội vốn tách biệt, độc lập. Nay có sự kết nối của thời điểm, không gian và quan trọng là chủ đề tín ngưỡng, văn hoá của lễ hội, tính phức hợp sẽ phần nào gây khó khăn trong nghiên cứu, chỉ đạo, tổ chức lễ hội, tạo ra sự phức tạp. Ngoài những ý nghĩa sâu xa trên thì trước hết việc giữ gìn trật tự, văn minh lễ hội là vô cùng cần thiết.

    Người làng Gióng có cách gìn giữ văn hóa rất riêng, họ rất tôn trọng các hương ước quy định người được tham gia lễ hội. Những gia đình có con cái hư hỏng, không hòa thuận sẽ không được tham gia hội làng. Gia đình nào có con được chọn đóng vai Thánh Gióng trong diễn xướng thì dốc hết lòng hết sức để làm đúng các nghi lễ, thủ tục mà cha ông truyền lại. Người đóng vai Thánh Gióng sẽ được dân làng cung kính gọi là ông Lệnh... Thông qua những việc làm đó người dân đã giáo dục cho các thế hệ con cháu của mình tinh thần thượng võ, đoàn kết. Vì vậy, thiết nghĩ Nhà nước, các tổ chức xã hội, các nhà quản lý, nghiên cứu văn hóa di sản sẽ có những giải pháp tối ưu nhất để bảo tồn và phát huy giá trị Hội Gióng, cùng góp sức với người dân bảo tồn lễ hội trường tồn cùng với thời gian, để Hội Gióng mãi trở thành một bảo tàng về văn hóa Việt Nam, tái  hiện lịch sử xây và dựng nước của dân tộc ta.

    Việt Nam là quốc gia đa dân tộc có rất nhiều lễ hội đặc sắc, nhưng đối với người Việt cổ ở châu thổ Đồng bằng Bắc bộ, Lễ hội Gióng có bề dày văn hóa xa xưa nhất và đặc biệt mang tính dân tộc và tính cộng đồng sâu rộng. Với những giá trị lịch sử, văn hóa độc đáo, hiện, hồ sơ hội Gióng đã được đệ trình và được UNESCO xem xét công nhận là di sản văn hoá phi vật thể của nhân loại. Đây là một lễ hội cần được cộng đồng bảo tồn, truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác, chứa đựng những sáng tạo mang tầm nhân loại, thể hiện khát vọng về một cuộc sống thịnh vượng cho mỗi gia đình, về một nền hòa bình cho đất nước.

     


    Nhắn tin cho tác giả
    Phạm Minh Tuấn @ 19:27 20/03/2011
    Số lượt xem: 525
    Số lượt thích: 0 người
     
    Gửi ý kiến

    Tin tức tổng hợp

    Kiểm tra code

    (Sẽ không hiển thị nếu code bị lỗi.)

    Ninh Hòa quê hương tôi

    Ơi con sông Dinh

    CÁM ƠN QUÝ VỊ ĐẾN VỚI BLOG TƯ LIỆU LỊCH SỬ VIỆT NAM, CHÚC QUÝ VỊ CÓ NHỮNG PHÚT GIÂY VUI VẺ VÀ THOẢI MÁI!